لیست قلعهنویی؛ جوانگرایی باز هم عقب ماند
اولین فهرست امیر قلعهنویی پس از جام جهانی ۲۰۲۶ برای دو دیدار دوستانه برابر ازبکستان و روسیه، کاهش محدودی در میانگین سنی تیم ملی نشان میدهد، اما ترکیب ۱۸ نفره داخلی همچنان حضور پررنگ بازیکنان باتجربه را حفظ کرده و نشانهای از پوستاندازی گسترده دیده نمیشود.
تیم ملی فوتبال ایران پس از پایان جام جهانی ۲۰۲۶ وارد مرحلهای شده که انتظار میرفت با تغییر نسل و میدان دادن بیشتر به بازیکنان جوان همراه باشد، اما نخستین فهرست امیر قلعهنویی برای فیفادی مهرماه، نشانه روشنی از ادامه بخش قابل توجهی از همان ساختار قبلی دارد.
امیر قلعهنویی پیش از ظهر امروز فهرست اولیه تیم ملی برای دو دیدار دوستانه مقابل ازبکستان و روسیه را اعلام کرد و قرار است بازیکنان دعوتشده از فردا تمرینات خود را آغاز کنند. این فهرست ۱۸ نفره تنها بازیکنان شاغل در لیگ داخلی را شامل میشود و اسامی لژیونرها در مرحلهای جداگانه اعلام خواهد شد.
همچنین بازیکنان مدنظر کادر فنی تیم ملی که در تیم امید حضور دارند، به دلیل شرکت در بازیهای آسیایی ناگویا در این مرحله دعوت نشدهاند و قرار است در فیفادی آبانماه به جمع ملیپوشان اضافه شوند. بنابراین فهرست فعلی هنوز تصویر کامل تیم ملی برای جام ملتهای ۲۰۲۷ آسیا نیست، اما ترکیب سنی همین ۱۸ بازیکن میتواند جهت کلی تصمیم قلعهنویی را نشان دهد.
علیرضا بیرانوند، سیدحسین حسینی، سید پیام نیازمند، محمد نادری، احسان حاجصفی، شجاع خلیلزاده، محمدمهدی زارع، عارف آغاسی، سامان فلاح، صالح حردانی، رامین رضاییان، آریا یوسفی، میلاد سورگی، عارف حاجیعیدی، امید نورافکن، مهدی لیموچی، مهدی محبی و امیرحسین محمودزاده نفرات دعوتشده به این اردو هستند.
دو بازی مقابل ازبکستان و روسیه در روزهای دوم و پنجم مهرماه، نخستین فرصت برای تماشای تیم ملی پس از جام جهانی ۲۰۲۶ خواهد بود. ایران در جام جهانی با سه تساوی از مرحله گروهی کنار رفت و یکی از محورهای مهم انتقادات پس از این رقابتها، میانگین سنی بالای تیم بود.
تیم ملی ایران در جام جهانی ۲۰۲۶ با میانگین سنی ۲۹.۸ سال، مسنترین تیم تاریخ حضور ایران در ادوار جام جهانی بود. در آن مقطع، استدلال اصلی درباره استفاده از بازیکنان باتجربه این بود که جام جهانی عرصه آزمون بازیکنان کمتجربه نیست و اولویت باید با نفراتی باشد که سابقه بیشتری در بالاترین سطح فوتبال دارند.
با این حال، نتیجه نهایی مطابق هدف تعیینشده پیش نرفت. ایران با وجود ۴۸ تیمی شدن جام جهانی و افزایش تعداد تیمهای صعودکننده به مرحله حذفی، نتوانست برای نخستین بار از مرحله گروهی عبور کند و پس از پایان مرحله نخست، از مسابقات کنار رفت.
پس از بازگشت تیم ملی، یکی از اصلیترین مطالبات مطرحشده در فضای فوتبال ایران، ایجاد تغییر در ترکیب تیم و فراهم کردن فرصت بیشتر برای نسل جوان بود. جام ملتهای آسیا که تنها حدود ۶ ماه پس از جام جهانی برگزار میشود، میتوانست یکی از نخستین میدانهای اجرای چنین تغییری باشد.
اکنون نخستین فهرست قلعهنویی نشان میدهد که تیم ملی فوتبال ایران دستکم در این مرحله فاصله زیادی با یک پوستاندازی گسترده دارد. البته حذف موق لژیونرها و بازیکنان تیم امید باعث میشود قضاوت نهایی درباره ترکیب جام ملتها زود باشد، اما میانگین سنی ۲۸.۶ سال در همین فهرست داخلی، نشان میدهد که کاهش سن تیم هنوز به یک تغییر بنیادین تبدیل نشده است.
در میان نفرات دعوتشده، شجاع خلیلزاده با ۳۷ سال مسنترین بازیکن است و امیرحسین محمودزاده با ۲۰ سال در نقطه مقابل قرار دارد. علیرضا بیرانوند ۳۳ سال، سیدحسین حسینی ۳۴ سال، سید پیام نیازمند ۳۱ سال، احسان حاجصفی ۳۶ سال و رامین رضاییان ۳۶ سال دارند. محمدمهدی زارع ۲۳ ساله، سامان فلاح ۲۵ ساله و آریا یوسفی و میلاد سورگی نیز هر کدام ۲۴ ساله هستند.
میانگین ۲۸.۶ ساله این فهرست نسبت به میانگین ۲۹.۸ ساله تیم ایران در جام جهانی، حدود یک سال و سه ماه کاهش نشان میدهد. این کاهش در نگاه نخست قابل توجه است، اما بخش مهمی از آن را نمیتوان به معنای آغاز یک تغییر نسل کامل دانست، زیرا هنوز اسامی لژیونرها و بازیکنان امید وارد فهرست نشدهاند.
نکته مهمتر به نقش بازیکنان جوان در ترکیب اصلی و میزان اعتماد به آنها مربوط میشود. حتی در جام جهانی نیز حضور چند بازیکن جوانتر به معنای استفاده مستمر از آنها نبود و همین مسئله باعث شد بخشی از نسل بعدی تیم ملی فرصت محدودی برای تجربه فضای رقابتهای بزرگ داشته باشد.
برای تیمی که قصد دارد در جام ملتهای ۲۰۲۷ عربستان حاضر شود، مسئله فقط میانگین سنی نیست. کیفیت انتقال نسل، میزان بازی بازیکنان جوان، ایجاد رقابت برای جایگاههای اصلی و آماده کردن جانشین برای بازیکنان باسابقه، عواملی هستند که میتوانند آینده ترکیب تیم ملی را مشخص کنند.
تجربه برخی تیمهای آسیایی از جمله ژاپن و کرهجنوبی نیز نشان داده که استفاده از رقابتهای قارهای میتواند بخشی از مسیر آمادهسازی نسل جدید باشد. در چنین رویکردی، نتیجه تنها معیار ارزیابی نیست و کسب تجربه بازیکنان جوان برای رقابتهای بزرگتر نیز اهمیت پیدا میکند.
در فوتبال ایران اما مسئله پشتوانهسازی سالهاست یکی از چالشهای اصلی تیم ملی محسوب میشود. وقتی نسل باتجربه به سالهای پایانی حضور خود در تیم ملی نزدیک میشود، نبود بازیکنانی که تجربه کافی در سطح بینالمللی داشته باشند، میتواند فرآیند انتقال نسل را دشوار کند.
حالا نخستین فهرست پس از جام جهانی، پیش از آنکه ترکیب نهایی جام ملتها را مشخص کند، یک نشانه مهم در اختیار فوتبال ایران گذاشته است. قلعهنویی فعلاً مسیر آشنای خود را ادامه داده و برای قضاوت درباره میزان تغییرات باید تا اضافه شدن لژیونرها و بازیکنان تیم امید نیز صبر کرد.
