تیم ملی در مسیر تغییر نسل؛ جوانها فرصت میخواهند
فهرست جدید تیم ملی فوتبال ایران برای فیفادی مهرماه، بحث درباره تغییر نسل را دوباره به مرکز توجه آورده است. غیبت چند بازیکن سرشناس و حضور تعدادی چهره جوان، پرسش مهمی را درباره میزان فرصت نسل جدید و آینده بازیکنان باتجربه ایجاد کرده است.
اعلام فهرست نهایی تیم ملی فوتبال ایران برای فیفادی مهرماه، بار دیگر بحث درباره تغییر نسل در فوتبال ملی را به یکی از موضوعات اصلی تبدیل کرده است. در فهرست جدید امیر قلعهنویی نام تعدادی از بازیکنان باسابقه و حاضر در جام جهانی دیده نمیشود و در مقابل، چند چهره جوانتر فرصت حضور در اردوی تیم ملی را پیدا کردهاند تا مسیر جدیدی در ترکیب ایران شکل بگیرد.
جواد خیابانی و پژمان راهبر در بررسی فهرست جدید تیم ملی، غیبت تعدادی از بازیکنان سرشناس را مورد توجه قرار دادند. علیرضا جهانبخش، کاپیتان تیم ملی در سالهای اخیر، یکی از مهمترین غایبان این فهرست است. محمدجواد حسیننژاد نیز که درباره دعوتش صحبتهای زیادی مطرح شده بود، در فهرست جدید قرار ندارد. مهدی قایدی، سامان قدوس، اللهیار صیادمنش، حسین کنعانیزادگان، شهریار مغانلو، علی علیپور و روزبه چشمی نیز از دیگر چهرههایی هستند که این بار در جمع ملیپوشان حضور ندارند.
درباره دلایل دعوت نشدن این بازیکنان، شرایط متفاوتی وجود دارد. برخی مانند کنعانیزادگان دلیل غیبت خود را مصدومیت عنوان کردهاند و درباره برخی دیگر نیز مسائل فنی و شرایط باشگاهی مطرح شده است. در مورد اللهیار صیادمنش نیز موضوعاتی فراتر از عملکرد فنی مطرح شده، اما جزئیات آن بیان نشده است.
در مقابل، فهرست جدید تیم ملی را میتوان بخشی از روند تغییرات پس از جام جهانی دانست. با توجه به اینکه تعدادی از بازیکنان تیم امید نیز در این مقطع در اختیار تیم ملی بزرگسالان نیستند، کادر فنی همچنان ترکیبی از بازیکنان باتجربه و چهرههای جوان را در اختیار دارد.
یکی از محورهای اصلی این بحث، تعداد بازیکنان بالای ۳۰ سال در فهرست تیم ملی است. پرسش مطرح شده این است که آیا سن به تنهایی باید معیار کنار گذاشتن یک بازیکن باشد یا کیفیت فنی، آمادگی جسمانی، تجربه و توانایی تاکتیکی باید ملاک اصلی قرار گیرد.
در فوتبال ملی، نمونههایی از بازیکنان باتجربه وجود داشتهاند که در سنین بالاتر همچنان نقش مهمی ایفا کردهاند. بنابراین، صرف بالا رفتن سن نمیتواند به تنهایی دلیل کافی برای کنار گذاشتن یک بازیکن باشد. در عین حال، مسئله اصلی زمانی شکل میگیرد که بازیکنان جوان آماده حضور در سطح ملی باشند و بتوانند جایگاه بازیکنان نسل قبلی را به دست بیاورند.
در این میان، بحث فرصت دادن به جوانها نیز مطرح شد. دیدگاه مطرح شده این است که تیم ملی محل اصلی کشف استعداد نیست و بازیکن جوان ابتدا باید در باشگاه خود به سطحی برسد که شایستگی حضور در تیم ملی را ثابت کند. عملکرد مستمر در مسابقات باشگاهی میتواند مهمترین مسیر برای رسیدن یک بازیکن جوان به پیراهن تیم ملی باشد.
با این حال، فوتبال ایران در سالهای اخیر چند بازیکن جوان را معرفی کرده که ظرفیت حضور در تیم بزرگسالان را دارند. سعید سحرخیزان، امیرمحمد رزاقینیا، اسماعیل قلیزاده، امیرحسین حسینزاده و کسری طاهری از جمله نفراتی هستند که در این بحث مورد اشاره قرار گرفتند.
نکته مهم درباره دعوت از بازیکنان جوان، نحوه استفاده از آنهاست. صرف قرار گرفتن نام یک بازیکن در فهرست تیم ملی به معنای تغییر نسل نیست و باید دید این نفرات در مسابقات رسمی و دوستانه چه میزان فرصت بازی پیدا میکنند. حضور کوتاهمدت در دقایق پایانی مسابقات نیز نمیتواند به تنهایی معیار مناسبی برای ارزیابی ظرفیت آنها باشد.
با این حال، شرایط فعلی میتواند فضای بیشتری برای حضور نسل جدید ایجاد کند. بخشی از بازیکنان باسابقه به تدریج از چرخه تیم ملی خارج میشوند و بازیکنان جوانتر باید از این فرصت استفاده کنند. در کنار آنها نیز گروهی از بازیکنان بین دو نسل قرار دارند که میتوانند نقش انتقال تجربه و حفظ تعادل را در تیم ایفا کنند.
تجربه تیم ملی در دورههای گذشته نیز نشان داده که تغییر نسل لزوماً در یک مقطع کوتاه اتفاق نمیافتد. در آستانه جام جهانی ۲۰۱۸ نیز تعدادی از بازیکنان جوان وارد ترکیب تیم ملی شدند و بعدها به مهرههای اصلی فوتبال ایران تبدیل شدند. بر همین اساس، این احتمال مطرح است که در فاصله باقیمانده تا جام ملتهای آسیا یا در مسیر رقابتهای انتخابی جام جهانی بعدی، چهرههای جدید بیشتری فرصت حضور در تیم ملی را پیدا کنند.
در سوی دیگر، غیبت محمدجواد حسیننژاد یکی از نکات بحثبرانگیز فهرست جدید است. این بازیکن که از بعد جام ملتهای آسیا ۲۰۲۳ به شکل مقطعی در تیم ملی حضور داشته، هنوز نتوانسته جایگاهی ثابت در جمع ملیپوشان به دست بیاورد. درباره او این انتظار وجود دارد که با توجه به شرایط باشگاهی و ارزشی که برای انتقالش تعیین شده، به بازیکنی تبدیل شود که حضورش در فهرست تیم ملی قابل چشمپوشی نباشد.
فهرست جدید تیم ملی در نهایت یک پیام روشن درباره شرایط فعلی فوتبال ایران دارد. نسل قبلی همچنان بخشی از تیم را تشکیل میدهد، اما رقابت برای ورود بازیکنان جوان نیز جدیتر شده است. حالا عملکرد این بازیکنان در باشگاه و میزان اعتماد کادر فنی میتواند مشخص کند که تغییر نسل در تیم ملی با چه سرعتی پیش خواهد رفت.
